Historia Polskiej Szkoły Przedmiotów Oiczystych im. św. Kazimierza w Nottingham
Takie będą Rzeczpospolite -jakie ich młodzieży chowanie. -Jan Zamoyski
Po zakończeniu drugiej wojny światowej żołnierze polscy nie mogąc wrócić do wolnej Polski przybyli na teren Wielkiej Brytanii jesienią 1946. Po dwuletnim pobycie w obozach Polish Resettlement Corps (PKPR - Polski Korpus Przysposobienia i Rozmieszczenia) wszyscy żołnierze zostali zwolnieni do cywila. Nagle powstała potrzeba znalezienia pracy, aby móc od nowa rozpocząć normalne życie. Z czasem dołączyły rodziny byłych wojskowych, które przybyły z Niemiec, Włoch, Palestyny, Libanu, Indii i Afryki. Mieszkając w różnych obozach rozsianych po wyspach brytyjskich byli żołnierze najczęściej szukali zatrudnienia w pobliskich większych miastach.
W okolicach Nottingham było kilka obozów polskich. W związku z tym Polacy obrali sobie jako miejsce docelowe pobliskie miasto Nottingham i tu zaczęli się osiedlać. Bardzo ważnym punktem w całokształcie życia Polaków osiadłych w Nottingham po drugiej wojnie światowej był rok 1948, kiedy ks. dr J. Zawidzki zaczął odprawiać polskie nabożeństwa w każdą niedzielę w katedrze Sw. Barnaby przy Derby Road.
Warto w tym miejscu przytoczyć słowa ks. dr. J. Zawidzkiego (kapelana wojskowego polskiej stacji lotniczej w Newton koło Nottingham) oraz pierwszego duszpasterza Polaków w Nottingham:
Jakkolwiek jesteśmy tylko odciętą gałęzią Narodu, nie wolno nam ulec wynarodowieniu się...
Początek naszej szkoły przy choince
Jaka głęboka treść zawarta jest w tym powiedzeniu. Jakby ostrzeżenie, a równocześnie plan i myśl przewodnia naszego bytowania tu na obczyźnie. I na pewno tą ideą kierowano się zakładając Polską Szkołę Przedmiotów Ojczystych. Społeczność polska w Nottingham nie chciała zatracić wiary i polskości. Rozumiano doskonale potrzebę przekazania tych wartości swoim dzieciom, wychowując je na wartościowych ludzi, ludzi świadomych swego pochodzenia i wiary.
Geneza powstania Polskiej Szkoły Przedmiotów Ojczystych w Nottingham sięga daty 19 stycznia 1951 roku.
Ówczesny prezes Stowarzyszenia Polskich Kombatantów - Koło nr 465 - pan W. Zaczeniuk oraz pan E. Dremza uzgodnili warunki i termin rozpoczęcia pracy w Szkole. W tym samym dniu Zarząd SPK zatwierdził powstanie Szkoły i równocześnie zobowiązał się roztoczyć materialną opiekę nad Nią (i tak przez pierwszych 6 lat istnienia Szkoła była całkowicie pod opieką SPK).
Walne Zebranie SPK uchwałę Zarządu potwierdziło.Szkoła otrzymała nazwę : "Polska Szkoła Powszechna SPK - Koło Nottingham -Kurs Przedmiotów Ojczystych"
1 1Rozpoczęcie nauki nastąpiło w sobotę 3 lutego 1951 roku o godzinie 2 po południu i ta data powtarza się wiernie w obecnym jubileuszowym roku 50-lecia istnienia Szkoły.
Pierwszy personel nauczycielski stanowili : ks. dr J. Zawidzki, E. Dremza w roli kierownika Szkoły oraz dwie panie nauczycielki: M Madejska i M. Sieniawska. Referentem SPK przy Szkole od 1951 do 1957 roku był D. Zajączkowski, a potem W. Własak.
Grono nauczycielskie i komitet szkolny na terenie szkoly - 1964
Początkowo nauka odbywała się w dwóch punktach : w budynku Koła SPK 650 Woodborough Road oraz w świetlicy parafialnej przy katedrze św. Barnaby 27 Derby Road. Na kurs starszych dzieci zapisało się 16 uczniów, na kurs młodszych 20 i była także grupa początkująca.
Głównym celem Szkoły było utrzymanie polskości wśród młodego pokolenia przez nauczanie języka polskiego, religii, geografii, historii oraz zapoznanie dzieci i młodzieży z piękną tradycją i tysiącletnim dorobkiem chrześcijaństwa i kultury polskiej.
Już w czerwcu 1951 roku Szkoła była wizytowana przez prof. L. Bojczuka -inspektora Wydziału Oświaty SPK. 21 lipca tegoż roku po raz pierwszy zostały rozdane świadectwa w ogólnej sumie 50.
Z roku na rok liczba dzieci wzrastała. Poprzednie pomieszczenia stały się za ciasne. Otrzymano zezwolenie korzystania z budynku katolickiej szkoły angielskiej St. Mary's School przy Derby Road. Lekcje odbywały się na dwie zmiany - przed i po południu.
Kiedy pan Dremza zrezygnował z kierownictwa Szkoły, jego miejsce zajął pan S. Gutkowski. Zwiększyło się też grono nauczycielskie.
W roku 1954 na Walnym Zebraniu rodziców poruszono sprawę uczenia dzieci tańców ludowych i śpiewu. W związku z tym powstała myśl założenia świetlicy. Pracy w świetlicy podjęła się pani K. Heyda jako kierowniczka, a pomocą służyły też inne panie nauczycielki: E. Kozłowska, F. Krzanicka, M. Madejska, H. Nagórska, T. Rajchel, M. Wari woda oraz druh Z. Słowikowski.
Zakupiony końcem 1954 roku tzw. "Dom Parafialny 2 Sherwood Rise" udzielił świetlicy schronienia. Zajęcia odbywały się we wtorki wieczorem od godziny 6.30 do 8.00. Frekwencja na zajęciach była bardzo dobra - liczba dzieci wahała się od 50 do 70.
Ważniejsze wydarzenia świetlicowe: udział dzieci w akademiach narodowych i uroczystościach kościelnych, zabawy kostiumowe, popisy tańców narodowych na kiermaszach parafialnych oraz na kiermaszach w angielskich parafiach katolickich.
Po zlikwidowaniu świetlicy w 1957 roku całość tej pracy spadła wyłącznie na szkołę.
W następnym roku 1958 Szkoła została przeniesiona do budynków Cottesmore School przy Derby Road (z czasem nazwę tej Szkoły zmieniono na Sandfield School).
W porównaniu z poprzednimi laty warunki w tej Szkole były bardzo dobre; duże, jasne i wygodne klasy, przestronne korytarze, możliwość korzystania z sali gimnastycznej a także bezpieczny parking. Lekcje odbywały się w każdą sobotę w godzinach od 9.00 do 12.00 i taki "czas lekcyjny" zachowano do dziś. W budynku tej Szkoły zrodził się pomysł sklepiku szkolnego - wykiełkował i nadal pomyślnie trwa dzięki poświęceniu wspaniałych rodziców - członków komitetu rodzicielskiego.
W siedmiu lekcjach pokazowych, które zostały przeprowadzone w naszej Szkole, brali udział nauczyciele z całego naszego rejonu. Szkoła była aż 7 razy odwiedzana przez prof. L. Bojczuka - inspektora Polskiego Wydziału Oświaty, potem wielokrotnie przez inspektora mgr E. Ząbkiewicza.
W późniejszych latach nauczyciele Szkoły brali udział w kursach szkoleniowych organizowanych przez angielskie władze oświatowe. Ostatnie lata datują się wyjazdami na ciekawe i bardzo kształcące konferencje organizowane przez Polską Macierz Szkolną głównie w Londynie, ale były też w Fenton oraz w Fawley Court.
W ramach Polskiej Szkoły istniały okresowo klasy dla dzieci, które słabo lub zupełnie nie mówiły po polsku. Nauczycielkami były panie M. Gryglik oraz D. Kujawińska. Niestety słaba frekwencja przyczyniła się do szybkiej likwidacji tych klas.
W roku 1965 z racji podniesienia do godności prałata swego katechety ks. Kazimierza Krzyżanowskiego w dniu jego imienin 4 marca Szkoła oddała się pod patronat św. Kazimierza. Na specjalnej akademii kierownik Szkoły S. Gutkowski ogłosił, że Szkoła przyjmuje nową nazwę: "Polska Szkoła Przedmiotów Ojczystych im. św. Kazimierza w Nottingham".
Tego też roku Szkoła zorganizowała akademię 3 - majową i od tego czasu robi to już tradycyjnie każdego roku.
Akademia 3 maja-1970
Kronika Szkolna podaje, że w ciągu pierwszych dwudziestu lat przez Szkołę przewinęło się 647 uczniów.
Kierownictwo Szkoły objął ponownie p. E. Dremza.
Od roku 1962 do 1970 zdało egzamin z języka polskiego w ramach GCE "O" level 122 uczniów.
W roku 1971 Polska Szkoła Przedmiotów Ojczystych obchodziła swoje 20-lecie i jeszcze uroczyściej swoje 25-lecie w roku 1976.
Pamiętny był dzień 23 listopada 1972 roku kiedy to delegacja Polskiego Stowarzyszenia Katolickiego w składzie S. Kujawiński (prezes), S. Staniszewski (zastępca) oraz F. Romerowa (przewodnicząca Sekcji Charytatywnej) - uzyskali na Walnym Zebraniu "City Voluntary Organisations" obietnicę przejęcia przez City Council odpowiedzialności finansowej za Polską Szkołę Przedmiotów Ojczystych. Bez tego wsparcia Szkoła nie mogłaby działać tak owocnie w ciągu tych 50 lat istnienia.
Ap. Ząbkiewicz, inspektor szkolny, przemawia do dzieci - 1974
Klasy gimnazjalne 1975/1976
Następują też ponowne "przenosiny Szkoły" - tym razem do Forest School przy Gregory Boulevard. Zmniejszała się liczba uczniów. Mimo wszystko do roku 1988 egzamin z języka polskiego na poziomie GCE "O" level zdało pomyślnie 346 uczniów. Wszyscy oni otrzymali świadectwa ukończenia Szkoły, jak również pamiątkowe plakietki fundowane przez miejscowe wierne Szkole Stowarzyszenie Polskich Kombatantów Koło nr 465.
Dzieci szkolne i grono nauczycielskie - 2000/2001
Od maja 1988 roku część ustna nowego egzaminu GCSE przeprowadzana jest w Szkole. Ten egzamin - oczywiście pomyślnie zdany - jest marzeniem każdego ucznia, a dla nas nauczycieli jest podsumowaniem osiągnięć naszej pracy.
W niedzielę 3 grudnia 1989 roku w Polskim Ośrodku Katolickim odbyła się bardzo ciekawa inauguracja nowego periodyku w Nottingham pt. "Panorama". Pisemko to redagowane było w ramach Komitetu Szkolnego pod kierownictwem p. W. Jagiełły wraz z paniami M. Polkowska, B. Barcikowska i E. Rasmussen oraz z panem L. Kościukiewicz. Obecnie redaguje p. M. Polkowska przy współpracy pań J. Wargenau i Z. Nawalickiej.
Dla uczczenia 40-lecia istnienia Polskiej Szkoły Komitet Szkolny postanowił ufundować sztandar. Poświęcenie sztandaru odbyło się 14 kwietnia 1991 w kościele pw. MB Częstochowskiej w Nottingham. Aktu poświęcenia dokonał proboszcz polskiej parafii ks. mgr Antoni Kapuściński. Rodzicami chrzestnymi byli p. M. Socholik, prezeska Polskiej Wspólnoty Katolickiej, p. W. Gołębiowski, prezes Stowarzyszenia Polskich Kombatantów koła Nottingham oraz p. Z. Zajączkowski i nauczycielka p. F. Krzanicka. Z tej też okazji Szkoła otrzymała dyplom z błogosławieństwem od Ojca Swiętego.
Od roku 1993 (po nagłej śmierci W. Marciniaka) Szkołę prowadzi p. Halina Flannery (nasza absolwentka - z domu Rajchel).
W ramach zajęć szkolnych przez dwa lata sprawnie działało (umilało życie milusińskim) polskie przedszkole pod kierownictwem p. J. Noroozi. We wrześniu 1996 roku nastąpiły kolejne przenosiny. Z radością Szkoła przyjęła dach nad głową w Ośrodku Polskiej Wspólnoty Katolickiej przy 2 Sherwood Rise w Nottingham. Niestety przedszkole przestało istnieć.
W lutym 1997 roku odbyła się premiera sztuki "Król Malowany" wykonana przez teatr dziecięcy "Tęcza", składający się z dzieci szkolnych w wieku od 8 do 15 lat. Teatr ten założył i prowadził p.W. Jagiełło. Dzieci-aktorzy wykazały wysoki poziom -niemal profesjonalny. Teatr objeżdżał polskie ośrodki w Anglii i wszędzie zbierał podziękowania i gratulacje.
Nie można pominąć ważnej roli Komitetu Szkolnego. Przez pierwsze 6 lat istniało Koło Rodzicielskie które zajmowało się głównie sprawami gospodarczymi. Wobec szybkiego rozwoju Szkoły i wzrastających kosztów utrzymania S.P.K. postanowiło założyć w 1957 roku Komitet Szkolny który był odpowiedzialny za utrzymanie Szkoły i zapewnienie jej niezbędnych środków materialnych do dalszego rozwoju. Do Komitetu weszli wówczas przedstawiciele rodziców, delegaci z organizacji społecznych, ks. proboszcz oraz kierownik Szkoły.
Od 1991 roku Komitet Szkolny spełnia rolę organizacji opiekuńczej (governors). Członkowie Komitetu są wybierani co roku na Walnym Zebraniu Szkoły. Komitet pracuje w ramach Statutu Szkoły. Do celów i obowiązków Komitetu Szkolnego należą : troska o utrzymanie i rozwój Szkoły, mianowanie kierownika szkoły i nauczycieli, zarządzanie środkami finansowymi otrzymanymi od władz miejskich i współpraca z organizacjami na terenie miasta Nottingham.
Przewodniczącymi Komitetu Szkolnego byli: dr Cz. Szolin, W. Własak, L. Łukowski, W. Nagórski, J. Jackowski, J. Machuta, W. Jagiełło, B. Witko, B. Wikło i obecnie M. Gabrielczyk.
W roku 1991 powstało Koło Przyjaciół Polskiej Szkoły (rodzaj koła rodzicielskiego lub Parent-Teacher Association). Wszyscy rodzice automatycznie należą do KPPS. Zarząd KPPS jest wybierany corocznie na Walnym Zebraniu. Opłaty rodziców przychodzą do funduszu KPPS, z którego uzupełnia się zapomogę otrzymywaną od miasta i opłaca zajęcia, które nie wolno pokrywać z zapomogi np, nauka religii, wycieczki szkolne itp. KPPS ma na celu zbieranie i wypracowanie pieniędzy na rzecz Szkoły. Bez tego wsparcia Szkoła nie mogłaby działać tak wydajnie jak obecnie.
Oblicze Szkoły jest teraz inne niż w pierwszych latach. O wiele więcej zróżnicowany jest poziom znajomości języka polskiego naszych uczniów. Nadal uczymy religii, języka polskiego oraz podstawowych wiadomości z historii i geografii Polski.
Nowością w roku szkolnym 1998/99 stały się Informator Polskiej Szkoły Przedmiotów Ojczystych oraz Dzienniczek Ucznia.
Od września 1998 roku Szkoła jest pod opieką finansową Nottingham City Council. W bieżącym jubileuszowym roku szkolnym Szkoła liczy 86 uczniów i podzielona jest na 7 klas.
Dzieci oraz młodzież Polskiej Szkoły Przedmiotów Ojczystych chętnie i czynnie włączały się zawsze w życie Polskiej Wspólnoty Katolickiej w Nottingham. Z okazji świąt narodowych, religijnych czy patrona Szkoły św. Kazimierza dzieci odtwarzały na scenie piękno naszych zwyczajów i tradycji, bajek, legend i opowiadań.
Młodzież natomiast pokazywała bogactwo obrazków historycznych lub utworów literackich. Dzieci naszej Szkoły odwiedziły kilkakrotnie Teatr Syrena w Londynie. Starsze klasy zwiedzały Instytut i Muzeum Generała Sikorskiego w Londynie, także POSK, pomnik Katyński oraz kościół polski pw. MB Częstochowskiej "na Devonii".
Kontakt naszej Szkoły ze szkołami w innych ośrodkach polskich był utrzymywany przez branie udziału w dorocznych festiwalach szkół ojczystych, które odbywały się w różnych miastach naszego regionu, a zapoczątkowane zostały w 1974 roku właśnie w Nottingham.
Godnym przypomnienia jest fakt, iż Szkoła nasza została nagrodzona dyplomem przez delegata Prymasa Polski ks. biskupa Władysława Rubina - w dowód uznania za pracę dla Katolickiej Wspólnoty Polskiej w Nottingham.
W ostatnich 20 latach stopniowo rosło zainteresowanie naszą Szkołą ze strony angielskich władz szkolnych . W związku z tym Szkoła wizytowana była przez wielu inspektorów i gości, między innymi przez panów : dr Savell, 0'Malley, Shostak, A. Leadbeater, John Heppell M.P. i ostatnio Zaleski. Bardzo nam życzliwy koordynator szkół mniejszości narodowych pan B. Sharma wielokrotnie pokazywał Szkołę przedstawicielom różnych instytucji lokalnych, a nawet gościom z Leicestershire i Derbyshire. Organizacja naszej Szkoły, atmosfera w niej panująca i praca stawiane były jako wzór innym grupom narodowościowym.
Działalność Polskiej Szkoły Przedmiotów Ojczystych była i nadal jest bardzo rozległa. Bardzo trudno jest przedstawić dokładnie jej dzieje. Istnieje jednak Kronika Szkoły, która zawiera wiele szczegółów i która doskonale charakteryzuje pracę i osiągnięcia Szkoły. Wspaniałomyślnie zapoczątkowała tę Kronikę nasza Seniorka p. Henryka Nagórska, potem pieczołowicie kontynuowała p. Febronia Krzanicka, a obecnie, z pomocą komputera, prowadzi nadal p. Marcin Rogalski.
Dzięki wielkiemu poświęceniu kierowników, nauczycieli, księży katechetów, rodziców, komitetów szkolnych oraz ludzi dobrej woli Szkoła przetrwała pół wieku, prosperuje nadal i mamy nadzieję, że zapewni kolejnym pokoleniom naukę języka i kultury polskiej - w Trzecim Tysiącleciu !
Z okazji złotego jubileuszu naszej Szkoły marzą nam się dalsze osiągnięcia w nauczaniu i wychowywaniu w polskości powierzonych nam dzieci i młodzieży. Abyśmy wszyscy, którym ta sprawa "leży na sercu" mieli niegasnący entuzjazm, zdrowie i niewyczerpany zasób sil. I aby nigdy nie zabrakło chętnych do pracy i do nauki.